ERKEKLERDE ÜRETRA DARLIĞI: MODERN TEDAVİ VE KALICI ÇÖZÜM ODAKLI YAKLAŞIMLAR
 

Erkeklerde idrar kanalı darlığı, yaşam kalitesini düşüren ve idrar akışını engelleyen ciddi bir sorundur. Tedavide ilk basamak olan kapalı yöntemler (Üretrotomi) sonrası darlık tekrarlarsa, uzun dönemli başarı için Üretroplasti (Açık Onarım) ameliyatı en güçlü seçenektir. Merkezimizde, uç uca onarım veya ağız içi mukoza (greft) yöntemleriyle %95'e varan yüksek başarı oranları hedeflenmektedir. Aşağıdaki rehberden detayları inceleyebilir, Videolar sayfamızdan açık teknikle yapılan ameliyat görüntülerini izleyebilirsiniz.
 

Erkek idrar kanalı (üretra) anatomik olarak iki ana bölüme ayrılır:
 

Ön Üretra

​

Penis içinde yer alan bölümdür.

Bölümleri:

• Meatal üretra → dış ağız

• Fossa navicularis

• Penil üretra

• Bulber üretra

Üretra darlıklarının büyük çoğunluğu bu bölgede görülür.

ÖN ÜRETRA DARLIĞI NEDİR?
 

Ön üretra darlığı, idrar kanalının iç çapının daralmasıdır. Bu daralma idrar akımını zorlaştırır ve zamanla:
 

• Zor idrar yapma

• İnce idrar akımı

• Çatallı işeme

• İdrar sonrası damlama

• Tekrarlayan enfeksiyon

• Mesane boşaltamama gibi şikayetlere yol açabilir.
   

ÖN ÜRETRA DARLIĞI NEDEN OLUŞUR?
 

Travma
 

• Sonda takılması

• Endoskopik girişimler

• Kateter hasarı
   

Enfeksiyon
 

• Üretrit (özellikle geçirilmiş)
   

Liken Sklerozus

Özellikle penil üretra ve meatal darlık nedeni

İyatrojenik (Tıbbi girişime bağlı)

• TUR ameliyatları

• Sistoskopi

• Radyoterapi
   

İdiopatik

Bazen net neden bulunamaz.

ÖN ÜRETRA DARLIĞINDA ENDOSKOPİK TEDAVİ

Internal Üretrotomi (Kapalı Kesme)

En sık uygulanan minimal invaziv yöntemdir.

Nasıl Yapılır?

• Endoskop ile darlık bölgesine ulaşılır

• Dar alan içeriden kesilerek açılır

• İşlem genellikle spinal / genel anestezi altında yapılır

• Sonrasında kısa süreli sonda takılır

Başarı Oranı 

İlk işlem sonrası:

Başarı: %30 – 60

Başarı;

• Darlık kısa ise (<1-2 cm)

• İlk kez oluşmuşsa

• Bulber bölgede ise daha yüksektir.

Tekrarlayan Darlıkta

Aynı işlemin tekrar edilmesi:

Başarı belirgin şekilde düşer

İkinci girişim sonrası:

Uzun dönem başarı: %0 – 40

Bu nedenle kılavuzlar tekrar eden darlıklarda açık cerrahi (üretroplasti) önerir.

İLAÇLI BALON DİLATASYONU (Drug-Coated Balloon)
 

Yeni nesil bir tedavi yöntemidir. Standart genişletmeden farklı olarak darlık açılır. Aynı anda yara iyileşmesini baskılayan ilaç uygulanır
 

Amaç: Tekrar daralma riskini azaltmak

 

Nasıl Yapılır?

• Endoskop ile darlığa ulaşılır

• Balon darlık bölgesinde şişirilir

• Balon üzerinde bulunan ilaç (genellikle anti-fibrotik etki)
  dokuya temas eder

• Genişletme + ilaç etkisi birlikte çalışır

Başarı Oranı

Kılavuz verilerine göre 1 yıllık başarı: %60 civarındadır. Tekrarlayan kısa bulber darlıklarda umut verici ancak Uzun dönem sonuçlar halen takip edilmektedir.
 

Önemli Not:

İlaçlı balon dilatasyonu, Türkiye’de SGK geri ödeme kapsamında değildir.

 

ÖN ÜRETRA DARLIĞINDA AÇIK CERRAHİ (ÜRETROPLASTİ) NEDİR?

Ön üretra darlığında açık cerrahi tedaviye üretroplasti denir.

Tekrarlayan, uzun veya endoskopik tedaviye dirençli darlıklarda en etkili ve kalıcı tedavi yöntemi açık cerrahidir.
 

Kapalı yöntemlerin başarı oranı düştüğünde, kalıcı çözüm için açık onarım önerilir.

 

1) UÇ UCA ÜRETROPLASTİ (Anastomotik Üretroplasti)

Hangi Hastalarda Kullanılır?

Genellikle:

• Kısa segment (<2 cm) bulber üretra darlıkları

• Özellikle apış arası (perineal) travma sonrası gelişen darlıklar

• Tek, sert ve yoğun fibrotik darlıklar

durumunda tercih edilir.

Nasıl Yapılır?

• Darlık bölgesi tamamen çıkarılır.

• Sağlam iki uç serbestleştirilir.

• Uçlar gerginlik olmadan birbirine dikilir.

Amaç: hastalıklı segmenti tamamen ortadan kaldırmaktır.

Başarı Oranı: Uzun dönem başarı: %85 – 95

Avantajları

• En kalıcı yöntemlerden biridir

• Tek seansta yüksek başarı

• Tekrarlama oranı düşüktür

 

Dezavantajları

• Üretranın kısalmasına neden olabilir

• Penis uzunluğunda minimal değişiklik (nadiren)

• Erektil disfonksiyon riski (genellikle geçici)

• Nadiren ejakülasyon değişiklikleri
   

NOT: Özellikle travmatik darlıklarda ideal yöntemdir.

 

2) GREFTLİ ÜRETROPLASTİ (Yama ile Onarım)

Hangi Hastalarda Tercih Edilir?

• 2 cm’den uzun darlıklar

• Penil üretra darlıkları

• Liken sklerozus ilişkili darlıklar

• Uç uca yapılamayacak kadar uzun segmentler
   

Greft Nedir?

Greft, vücudun başka bir bölgesinden alınan sağlıklı dokudur.
 

Üretra onarımında en sık kullanılan greft: Bukkal mukoza (ağız içi yanak dokusu)

Neden Bukkal Mukoza?
 

• Kolay ulaşılabilir

• Dayanıklı ve elastik

• İdrar ortamına dirençli

• Enfeksiyona dayanıklı

• Kanlanması güçlü

• Bu nedenle dünya genelinde en sık tercih edilen grefttir.

Başarı Oranları Greftli üretroplastide uzun dönem başarı: %80 – 90'dır.
 

Başarı;

• Darlığın yerine

• Uzunluğuna

• Daha önce geçirilmiş ameliyatlara bağlı olarak değişir.
   

Ameliyat Sonrası Süreç

Hastanede Kalış: Genellikle 1-3 gün

Sonda Süresi: Ortalama 3-4 hafta sondalı kalınır

Olası Riskler
 

1. Tekrarlama

• %10 – 20 oranında görülebilir (greftli onarımda)
   

2. İdrar Kaçırma

Ön üretra cerrahisinde: Çok nadirdir (<%5)

3. Erektil Disfonksiyon(penisde sertleşme bozukluğu)

• Genellikle geçici

• Travmatik olgularda daha sık

• Kalıcı risk düşüktür (%1-5 civarı)

Takip:
 

• 3. ay kontrol

• 6. ay kontrol

• 12. ay kontrol

• üroflowmetri (idrar akım hızı ölçümü)

• Şüphede sistoskopi

• Erken dönemde akım azalması tekrarın habercisi olabilir.

 

PELVİK KIRIĞA BAĞLI ÜRETRA DARLIĞI

(Travmaya Bağlı Arka Üretra Yaralanması)
 

Pelvik kırık sonrası gelişen üretra darlığı, genellikle ciddi trafik kazaları veya yüksek enerjili travmalar sonrasında oluşur. Bu durum üretranın prostat ile mesane arasındaki bölümünde kopma veya hasar oluşmasına neden olur. Zamanla bu bölgede iyileşme dokusu gelişir ve idrar kanalında tam veya kısmi tıkanıklık meydana gelir.

 

PELVİK KIRIK SONRASI İLK ACİL YAKLAŞIM
 

Travma anında en önemli hedef:
 

• Hastanın hayatını korumak

• Mesanenin güvenli şekilde boşaltılmasını sağlamak

• EAU kılavuzuna göre: Travma sonrası körlemesine sonda takılmamalıdır.

• Çünkü, mevcut yaralanma kötüleşebilir.
   

Doğru Acil Yaklaşım
 

Şüpheli durumlarda:

• Kanlı idrar

• İdrar yapamama

• Penis ucundan kan gelmesi
   

varsa, öncelikle görüntüleme yapılır (retrograd üretrografi)
 

Üretra yaralanması doğrulanırsa:

Karın altından mesaneye kateter yerleştirilir
(Suprapubik kateter, sistostomi)

Bu yöntem:

• İdrar akışını güvenli şekilde sağlar

• Üretrayı korur
   

GEÇ DÖNEMDE NE OLUR?
 

İlk iyileşme sürecinden sonra üretra uçları arasında skar dokusu gelişir. Bu da arka üretra darlığına yol açar

 

KESİN TEDAVİ: AÇIK ONARIM (Posterior Üretroplasti)

Altın standart tedavi açık cerrahidir.

 

AMELİYAT NASIL YAPILIR?

Ameliyat genellikle perine (apış arası) bölgeden yapılır.
 

Aşamalar:

1. Skar /nedbe) dokusu çıkarılır
2. Sağlam üretra uçları bulunur

3. Gerginliksiz şekilde uç uca birleştirilir

Bu işlem, üretra bütünlüğünü yeniden sağlar.
 

DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR
 

Başarılı onarım için:

• Skar (nedbe) dokusunun tamamen çıkarılması

• Uçların gergin olmadan birleştirilmesi

• Prostat ile mesane hizasının korunması çok önemlidir.

AMELİYAT SONRASI SÜREÇ
 

• Hastanede kalış: genellikle 2-3 gün

• Sonda süresi: yaklaşık 3 hafta

Başarı oranı: Uzun dönem başarı: %85 – 90

 

OLASI RİSKLER
 

1. İdrar Kaçırma

• Genellikle düşük risklidir

• Ortalama: %5’in altında
   

2. Erektil Disfonksiyon
 

• Travmaya bağlı olarak zaten risk mevcuttur.

• Cerrahi sonrası yeni gelişme riski: %5 – 15

• Çoğu zaman geçici olabilir.

 

TAKİP NASIL YAPILIR?

EAU önerilerine göre:

• 3. ay kontrol

• 6. ay kontrol

• 12. ay kontrol
   

Takipte:

• Üroflowmetri (idrar akım hızı ölçümü)

• Şikayetlerin değerlendirilmesi

• Gerekirse görüntüleme yapılır.
   

Akım azalması tekrarın erken göstergesi olabilir.